Son Dakika
0
Reklamsız Sürüm. Investing.com deneyiminizi geliştirin. 40% kadar indirimden yararlanın Daha Fazla Ayrıntı

Mart ayı enflasyonda zirve olacak mı? Ekonomist Doç. Dr. Oğuz Demir değerlendirdi

Ekonomik İndikatörler03.04.2021 13:04
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu makale zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor
 
© Reuters.

Investing.com - 2020’de döviz kurunda yaşanan yükselişin enflasyona etkileri devam ederken Mart ayında ise kur, rekor sonrası en yüksek seviyeleri gördüğü için enflasyonun Nisan ayında yılın en yüksek seviyesine çıkması bekleniyor. Nisan verisinde kur etkisini net görebilmek için Mart ayı TÜFE değişimini yakından izlemek gerekiyor.

Ekonomist Doç. Dr. Oğuz Demir ile Mart ayı enflasyon beklentisi, yıl sonu tahmini, enflasyonda düşüş sağlayabilecek uygulamaları ve tarımsal üretimi konuştuğumuz röportajımız:

Şubat’ta TÜFE, yıllık %15,61 ile Temmuz 2019 sonrası en yüksek seviyeye çıktı. Kasım ayında dövizdeki rekor yükselişin enflasyona yansıması devam ederken döviz Mart ayında tekrar atağa geçti ve görülen o ki Mart ayı enflasyonda yıl içi zirve olmayacak gibi. Sizin Mart ayı enflasyon beklentiniz nedir?

Kasım ayında yaşadığımız rekor kur seviyelerinden öte aslında Kasım öncesi itibarıyla dövizdeki denge seviyelerinin maliyetler üzerinde önemli olduğunu düşünüyorum. Kasımda TCMB Başkanı Uysal’ın görevden alınması ve Hazine ve Maliye Bakanlığında yapılan değişiklik öncesinde dolar 7,5 TL civarında bir denge seviyesinde idi. Bu da yılbaşına göre TL’nin %30’a yakın değer kaybetmesi anlamına geliyordu. Üretici maliyetine o dönemden itibaren yansıyan maliyet aslında biraz buradan kaynaklandı. Kasımda TCMB’nin faiz kararının sonrasında ise dolarda denge seviyesi 7 TL’nin biraz altında oluşmuştu. Ciddi bir süre de bu şekilde seyretti. Kurdaki bu düşüşün etkisini çok kısmi bir şekilde üretici endekslerinde şubat ayında görmeye başlamıştık. Hem Hizmet-ÜFE hem de Tarım-ÜFE’de yıllık artışlar yavaşlama sinyalleri vermeye başlamıştı. Ancak mart ayında yaşadığımız değişim ile beraber görünen o ki üreticiler ithal girdi maliyetlerinde yine %15 civarında bir artışla karşılaşmak durumunda kaldılar. Kurda en düşük bu seviyede kalıcı olacağımız varsayımıyla bakarsak fiyatlarda olmasa da fiyat artış hızında bir yavaşlama görmek mümkün olabilir. Ancak kur bu seviyede dengelense dahi haziran ayına kadar fiyat artış hızlarındaki yavaşlamanın terse döneceği ve yeniden enflasyonda %18’leri görebileceğimizi söyleyebilirim. Benim beklentim de TÜİK’in Mart’ta yıllık %16’nın biraz altında yıllık enflasyon açıklayacağı yönünde. Ancak daha sonraki aylarda hem aylık hem de yıllık enflasyonun %18’e doğru gideceğini tahmin ediyorum.

Şubat ayında gıda enflasyonu %18’i aştı ve temel ihtiyaç listesinde neredeyse tüm kalemlerde son aylarda artış oluyor. Mart ayında süt, sıvı yağ, yumurta, kırmızı et ve beyaz et dışında dikkatinizi çeken ve yükseliş beklediğiniz başka bir ürün/kalem var mı?

Şubat ayında gıda enflasyonu %18,40 olarak açıklandı. Aylık olarak ise %2,57’lik bir artış gördük fiyatlarda. Giyim ve diğer mal ve hizmetlerdeki fiyatlardaki düşüş, şubat ayı enflasyonunun daha yüksek çıkmasını engellemişti. Bu kez gıda fiyatlarının aylık artışında bir yavaşlama göreceğiz. Spesifik olarak bir ürün söylemek zor. Ancak gıda dışında geçtiğimiz ay mevsim değişimi nedeniyle giyim ve ayakkabı kaleminde yaşanan düşüş yeni sezon ürünlerin çıkması ile tersine dönecektir. O tarafta aylık bazda artış olması oldukça muhtemel.

Son yıllarda döviz ve enflasyon etkisi iç içe geçmiş durumda. Kurdaki yükseliş enflasyonu tetiklerken yüksek enflasyon nedeniyle dövize olan talep de kurdaki yükselişi tetikliyor. Bu noktada Merkez Bankasının yıl sonu hedefi ve orta vadedeki %5 hedefi sizce gerçekçi ve ulaşılabilir mi? Sizin yıl sonu enflasyon beklentiniz nedir?

Türkiye’de döviz kurlarında denge fiyatları çok kısa vadeli ve politik meselelerden çok etkilenmesi nedeniyle öngörülmesi oldukça güç oluyor. Enflasyondaki kur geçişkenliği de en önemli sorunlarımızın başında geliyor. Merkez Bankasının yıl sonu enflasyon hedefi %9,7 seviyesinde. Önümüzdeki birkaç ay içerisinde fiyatlarda yaşanacak artış ile %18’leri göreceğimizi ifade etmiştim. Eğer kurda başka ataklar ve mevcut seviyelerin daha üzerinde denge fiyatları oluşursa yıl sonu Merkez Bankası hedefinin çok uzağında bir enflasyon ile karşı karşıya kalabiliriz. Bir de tabii özellikle ABD ve AB’de enflasyon endişelerinin de yıl sonuna doğru bugüne göre daha yüksek olacağını tahmin edebiliriz. Tüm bunlarla birlikte hem bu yılki %9,7 hedefi hem de takip eden yıllar için %5 hedefinin bugünkü şartlarla baktığımızda mümkün olmadığını söylemeliyim. Yıl sonunda iyimser ihtimalle %14 civarında bir enflasyon, kötümser bir olasılıkla da %20 civarında bir enflasyona sahip olabiliriz.

Şubat ayında dolar kuru 7,0 seviyesi altına inmiş ve volatilite de azalmıştı. Piyasalarda beklenti kurun son etkileriyle beraber Mayıs gibi enflasyonun düşüşe geçmesi yönündeydi. Ancak kur Mart ayında rekor seviyeye çok yaklaştı. Bu noktada son kur atağı enflasyona ne oranda sirayet edebilir? Ortalama olarak söyleyebileceğiniz bir rakam var mı?

Eğer kurda kalıcı bir düşüş yaşamazsak, ki görüntü yaşamayacağımız yönünde, önümüzdeki üç ay içerisinde %18’lere doğru çıkan bir enflasyon rakamı görebiliriz.

Enflasyondaki yükselişi dizginlemek için alınan önlemler (gerek para politikası gerekse mali politika üzerinden) sizce yeterli mi? Neler yapılmalı?

Özellikle kurdaki ataklar devam ettiği sürece hem tüketicinin enflasyon beklentilerini hem de üreticinin ithal girdi maliyet yükünü olumlu yönde değiştirmek mümkün olmuyor. Sayın Ağbal döneminde bu konuda alınan önlemler bir miktar etkisini martta gösterecek gibi görünüyordu. Ancak süreç şimdi yeniden başa dönmüş gibi görünüyor. Kur politikasında ülke risklerinin artması ve öngörülebilirliğin düşmesi en başta enflasyonda bize pahalıya mal olacak gibi görünüyor. Atılacak adımların temelde risklerin azaltılması ve öngörülebilirliğin arttırılması temelinde olması gerekiyor. Ancak son TCMB Başkanı değişikliği bu noktada ciddi bir sorun oldu!

Maliye politikası tarafında ise pandemi etkisinin hâlâ devam ediyor olması daraltıcı uygulamaları zorlaştırıyor. Geçtiğimiz yıl pandemi çıkmadan önce ilk iki ayda 14,1 milyar TL fazla veren bütçe bu yılın ilk iki ayında 1 milyar TL’ye yakın açık verdi. Pandemi koşullarında bir miktar enflasyondan feragat edip sosyal transferleri arttırmak gerekiyordu. Bunu da yapabilmiş değiliz. Faizdeki artış ve bütçedeki faiz yükünün yüksekliği elimizde bu manevrayı yapacak alanı da bırakmış değil.

Küresel gıda fiyatları son yılların zirvesinde, ithalatı çok yüksek olan bir ülke olarak hem gıda fiyatları küresel tarafta yükselirken hem de yurt içinde döviz kuru rekor seviyelere çıkarken tarım başta olmak üzere yerli malına gereken özen gösteriliyor mu?

Bence sorunun kendisi cevabı da veriyor. Tarımsal üretim sadece bugünün değil, belki de önümüzdeki 10-15 yıllık sürecin en temel konularından biri olacak. Dünyada iklim değişikliği başta olmak üzere gıda fiyatlarını zorlayacak birçok farklı sorunla karşı karşıyayız. Bu noktada asıl mesele üreticiyi kırsal alanda tutabilecek, üretimin sürekliliğini sağlayacak adımların atılması. Maalesef bu konu da neredeyse son üç yıldır her enflasyon rakamı açıklandığında gündeme gelen ve buna rağmen bir türlü çözülemeyen bir mesele. Hükümetin bu konuda ekonomik reform paketinde açıkladığı unsurların bir kısmı yetersiz bir kısmı da içeriği belli olmadığı için ne ölçüde çözüm üretebilme olanağı sunacak bilmiyoruz. Yıllardır konuştuğumuz, aciliyetinin altını çizdiğimiz Hal Yasası’nı dahi 31 Aralık 2021 tarihine kadar halledilecek işler arasına koyulmuş. Bu şartlarda durumu tersine çevirmek pek kolay olmayacak. 

Çiftçi, iklim ve hava koşulları gibi doğal etkenlerden ziyade üretim noktasında gereken desteği alamamaktan şikayetçi, ancak yetkililer mazottan hibeye kadar tüm desteklerin verildiğini belirtiyor. Sizce sahip olduğumuz bu bereketli topraklardan istediğimiz verimi alamayıp ithal etmemizin temelindeki asıl sorun nedir?

Destekler gecikmeli veriliyor. Dinamik ve üretimi teşvik eden yeni bir yöntemi geliştirmemiz lazım. Daha önceki soruda da söylediğim gibi tarımsal üretimi özendirecek ve sürekli hale getirecek destek mekanizmaları olmadan, üzerine bir de çiftçinin iklimde yaşanan dalgalanmalara karşı gerekli donanıma sahip olmadığı bir süreç olduğunda sorunu çözemez hale geliyoruz. Belirli dönemlerde belirli ürünlerde yaşanan arz daralması da fiyatlarda hızlı artışlara neden oluyor. Buradaki dalgalanmalara karşı planlar yapılması, teknolojinin üretimde ve üretimin planlamasında daha fazla kullanılması, bu araçlar çerçevesinde üreticinin desteklenmesi sağlanmalı. Aksi takdirde üretim yok dediğimiz tarımda daha çok boşa giden ürün görmek durumunda kalabiliriz. Tarımda teknoloji ile birlikte planlamanın ve desteklerin buna göre organize edilmesinin önemi her geçen gün daha da artacak. Şimdiden bu yatırımları yapmazsak maalesef daha çok ürünün üretimindeki daralma ve ithalata yönelinmesi ve yine daha birçok ürünün para etmediği için çöpe gitmesi sorununu yaşarız.

*Enflasyon verisi 5 Nisan Pazartesi 10.00’da açıklanacak.

Mart ayı enflasyonda zirve olacak mı? Ekonomist Doç. Dr. Oğuz Demir değerlendirdi
 

İlgili Makaleler

İSO İhracat İklimi Endeksi Nisan'da 56'ya yükseldi
İSO İhracat İklimi Endeksi Nisan'da 56'ya yükseldi Yazar Reuters - 10.05.2021

İSTANBUL, 10 Mayıs (Reuters) - İSO Türkiye İmalat Sektörü İhracat İklimi Endeksi Nisan'da 56'ya yükselerek, ihracat pazarlarının talep koşullarındaki iyileşmeye işaret...

Yorum Ekle

Yorum Kuralları

Biz, yorumları kullanarak diğer kullanicilarla bağlantıya geçmeniz, perspektifinizi paylaşmanız ve  yazarlara ve diğer kullanıcılara sorular sormanızı amaçlıyoruz. Ancak, söylem düzeyini yüksek tutmak amacıyla oluşturduğumuz aşagıdaki kriterleri lütfen aklınızda tutunuz:

  • Söyleşiyi zenginleştirin
  • Odaklanın ve takipte olun. Sadece tartışılan konuyla ilgili bilgileri gönderin.
  • Saygılı olun. Negatif görüşler bile pozitif ve diplomatik çerçevede anlatılabilir.
  • Standart yazı stili kullanın. Noktalama, küçük ve büyük harf kullanin.
  • NOT: Spam ve/veya promosyon içeren mesajlar ve  yorum içindeki bağlantılar silinecektir.
  • Küfür, iftira ya da bir yazar veya başka bir kullanıcıya yönelik kişisel saldırılardan kaçının.
  • Yalnız Türkçe yorum yapabilirsiniz.

Spam veya suistimal edenler siteden silinecek ve yazar veya kullanıcı olarak Investing.com tarafından ileride bir kayittan men edilecektir.

Düşünceleriniz buraya yazın
 
Bu grafiği silmek istediğinize emin misiniz?
 
Gönder
Bu sayfada da paylaş:
 
Ekteki grafiği yeni bir grafikle değiştirmek istiyor musunuz?
1000
Yorum yapma yetkiniz olumsuz puanlama sebebiyle kısıtlanmıştır. Durumunuz moderatörlerimiz tarafından incelenecektir.
Lütfen tekrar yorum yapmadan önce bir dakika bekleyiniz.
Yorumunuz için teşekkür ederiz. Yorumunuz, yöneticilerimiz tarafından kontrol edildikten sonra onaylanacaktır. Bu sebeple yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.
Yorumlar (7)
Koray Olgun
Koray Olgun 04.04.2021 16:24
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
kesin düşük çıkacak yersen 6. ayda geliyor memura zam vermemek adına
Osman Sarı
Osman Sarı 04.04.2021 14:13
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Fenaa dusucucekk
anıl oral
anıl oral 03.04.2021 22:31
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
139400 TL ye aldığım Kia rio aracım an itibariyle 161500 oldu liste fiyatı anında yapıştırdilar zammı ohh yeaaah
Borsa Müşaviri
Borsa Müşaviri 03.04.2021 19:53
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Mart ayına gerek yok ! Enflasyon verileri şuanda da yüksek zaten. Görmemek için ya kör olmak gerekiyor. Ya da Ak partili... Gıda ürünlerine %50 civarında zam geldiğini anlayacak kadar akl-ı selim insanlarız. 2 ay önce 50 liraya dolan market sepeti şuan 100 Liraya doluyor. Asgari ücrete yapılan zam zaten içler acısı. Esasında yoksulluk sınırı 8,000 küsür TL olan bir ülkede bunlardan bahsetmek gülünç. Neyse Allah'ında bir hesabı var. Vakit geldiğinde misli ile çıkacak zaten.. Aldıkları ah'lar onlara dert olarak geri dönecek.
yalçın veysel taş
yalçın veysel taş 03.04.2021 13:22
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
çok faydalı bir röportaj olmuş teşekkürler
yalçın veysel taş
yalçın veysel taş 03.04.2021 13:21
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
👏👏👏
Yüce Yılmaz
Yüce Yılmaz 03.04.2021 13:20
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Türkiye de enflasyon yüzde 35den az olduğuna inanan var mı, markete çarşıya gidelim yüzde 40den aşağı olmadığını ispatlayabilirim
 
Bu grafiği silmek istediğinize emin misiniz?
 
Gönder
 
Ekteki grafiği yeni bir grafikle değiştirmek istiyor musunuz?
1000
Yorum yapma yetkiniz olumsuz puanlama sebebiyle kısıtlanmıştır. Durumunuz moderatörlerimiz tarafından incelenecektir.
Lütfen tekrar yorum yapmadan önce bir dakika bekleyiniz.
Yoruma Grafik Ekle
Engellemeyi Onayla

%USER_NAME% isimli kullanıcıyı engellemek istediğinize emin misiniz?

Bunu onayladıktan sonra %USER_NAME% isimli kullanıcı ile birbirinizin yorumlarını görmeyeceksiniz.

%USER_NAME% başarıyla Engelli Listesine eklendi

Bu kişinin engelini yeni kaldırdınız. Yeniden engellemek için 48 saat beklemeniz gerekmektedir.

Yorumu şikayet et

Yorum silinmeli, çünkü:

Yorum Şikayet Edildi

Teşekkürler!

Şikayetiniz yönetim ekibimize iletildi
Feragat: Fusion Media would like to remind you that the data contained in this website is not necessarily real-time nor accurate. All CFDs (stocks, indexes, futures) and Forex prices are not provided by exchanges but rather by market makers, and so prices may not be accurate and may differ from the actual market price, meaning prices are indicative and not appropriate for trading purposes. Therefore Fusion Media doesn`t bear any responsibility for any trading losses you might incur as a result of using this data.

Fusion Media or anyone involved with Fusion Media will not accept any liability for loss or damage as a result of reliance on the information including data, quotes, charts and buy/sell signals contained within this website. Please be fully informed regarding the risks and costs associated with trading the financial markets, it is one of the riskiest investment forms possible.
Google ile Kayıt Ol
veya
E-posta ile Kayıt Ol