Son Dakika
0
Reklamsız Sürüm. Investing.com deneyiminizi geliştirin. 40% kadar indirimden yararlanın Daha Fazla Ayrıntı

Özel Seri: Enflasyon nedir? Enflasyon ekonomiyi nasıl etkiler?

Yazar Investing.com (Investing.com )Piyasa Genel Bakış08.01.2021 15:13
tr.investing.com/analysis/zel-seri-enflasyon-nedir-enflasyon-ekonomiyi-nasl-etkiler-200464692
Özel Seri: Enflasyon nedir? Enflasyon ekonomiyi nasıl etkiler?
Yazar Investing.com (Investing.com )   |  08.01.2021 15:13
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu makale zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor
 

2020, pandemi nedeniyle dünya ekonomisinde büyük belirsizlikler yarattı ve merkez bankaları da bu süreçteki hasarı azaltmak için politika değişikliğine gitti. Türkiye'de de merkez bankası Eylül ayına kadar diğer merkez bankaları gibi genişlemeci politika uyguladı, ancak enflasyon, döviz kuru ve cari açıktaki artış başta olmak üzere göstergelerdeki bozulma nedeniyle Eylül ayı itibarıyla bu politikaya ara verirken Kasım itibarıyla da sıkı para politikasına geçti.

Merkez bankasının uyguladığı politikaları anlamak için öncelikle buna neden olan göstergelerin ne anlama geldiğini bilmek gerekir. Değerli okuyucularımıza bu önemli göstergelerin ne anlama geldiğini, fiyatlamalara ve politikalara nasıl etki ettiğini anlatan kısa yazılar paylaşacağız.

2021 özellikle TCMB’nin politikalarının takip edileceği bir yıl olacak ve politikalardaki beklentileri de göstergeler belirleyeceği için bu göstergeleri her hafta bir başlıkla paylaşacağız.

İlk yazımız, politika belirlemede en önemli faktörlerin başında gelen enflasyon. Peki enflasyon nedir? Nasıl oluşur? Nasıl hesaplanır? Enflasyon ekonomiyi nasıl etkiler? Kur üzerinde nasıl bir etkisi vardır?

Enflasyon nedir, nasıl hesaplanır?

Enflasyon bir ülkedeki mal ve hizmetlerin fiyatındaki sürekli artış durumudur. Yani tek seferlik ya da uzun aralıkların ardından kısa süreli bir fiyat artışı enflasyon değildir. Bir mal ya da hizmetin fiyatı düzenli artış gösteriyorsa buna enflasyon denir.

Enflasyon neden artar?

Mal ve hizmetlerin maliyetinin artması (maliyet enflasyonu), talebin artması (talep enflasyonu) ve beklentiler enflasyonun artmasına neden olur. Bir malın maliyeti artmışsa, bu malı sunan firma da fiyatı artırır, bu nedenle aldığımız ürünün fiyatı da artmış olur. Eğer bir mal ya da hizmete olan talep üretimin üzerindeyse bu da fiyatı artırır. Beklenti ise, daha çok geçmiş zamanda da yüksek enflasyon olan ekonomilerde etilidir ve mal ya da hizmetin fiyatının daha da artacağı beklentisi de fiyatları artırır.

Enflasyon nasıl hesaplanır?

Örneklemeleri Türkiye üzerinden yapalım. Türkiye'de yaşam yerleri dağılımı farklı ve her bölgede aynı ürün ya da hizmete ulaşamadığımız gibi her bölgede de aynı harcamaları yapmıyoruz. Dolayısıyla herkesin yaşadığı bölge, kazancı ve aile yapısına göre harcamaları da değişiyor. Bölgesel durumun yanı sıra her insanın ihtiyaçları da aynı olmayacağı için herkese göre enflasyonu ayrı ayrı hesaplamak da haliyle mümkün değil. Bu nedenle temel ihtiyaç sayılacak mal ve hizmetlerin en az ya da en çok değişiminin ortalaması alınır.

Enflasyon hesaplamasını Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) yapıyor ve her ay 12 ana başlık altında 400’den fazla mal ve hizmetin fiyatındaki değişikliği takip ediyor. Nedir bu mal ve hizmetler?

Gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler ve tütün, giyim ve ayakkabı, konut, ev eşyası, sağlık, ulaştırma, haberleşme, eğlence ve kültür, eğitim, lokanta ve oteller, çeşitli mal ve hizmetler. Bu başlıklarla bir sepet oluşturulur, böylece sepetin geçen aya göre ve geçen yılın aynı ayına göre fiyatındaki değişime bakılır.

Sepette bazı ürün ve hizmetlerin fiyatı mevsime göre değişir, ayrıca petrol, altın ve doğal gaz gibi sepette yer alan ancak küresel piyasalarda fiyat değişikliği gösteren kalemler de enflasyonu etkiler. Bu nedenle enflasyonda ayrıca bir de çekirdek enflasyon olarak adlandırılan bir hesaplama yapılır. Bunun nedeni ise fiyatlardaki yükselişin genel ve kalıcı seyrini takip etmektir. Çekirdek enflasyonda işlenmemiş gıda ürünleri, mevsimlik ürünler, enerji, altın, alkollü içkiler ve tütün gibi başlıkların çıkarılması ile hesaplanan çekirdek enflasyon, merkez bankasının takip ettiği enflasyondur.

Enflasyon ekonomiyi nasıl etkiler?

Yine örnek üzerinden gidersek, geçen yıl 100 TL’ye mal edilen bir ürünün fiyatını firma, bu yıl 115 TL’ye mal ediyor. Bu, daha tüketiciye gelmeden ürünün satıcıya maliyeti ve buna satıcının kar eklediğini de düşünürsek tüketici bu ürünü geçen yıl aldığı fiyattan daha pahalıya alacak. Böylelikle alım gücü de azalmış olacak.

Enflasyondaki artış hane halkında daha fazla artış beklentisine de neden olduğu için paranın enflasyon karşısında değer kaybetmemesi için de birikimler farklı varlıklara olan talebi artırır. Bu noktada enflasyon ve kur ilişkisini iki ayrı yönden incelememiz gerekir.

İlki, kurdaki artışın ithal ürünlerin maliyetinin artmasına ve yine ithal ürün de kullanılan yerli ürünlerin maliyetinin artmasına neden olduğu için enflasyonu da artırmasıdır.

İkincisi ise, ülke para biriminin değer kaybetmesi ile dövize talep artar. Enflasyon artarken döviz kuru da artıyorsa dövize talep çok daha fazla olur.

Merkez bankası enflasyonu düşürmek için ne yapar?

Merkez bankası enflasyonu düşürmek için sıkı para politikası uygular. Bunun ilk hamlesi de faiz artırımıdır. Faiz oranlarının artırılması ise yatırımları ve tüketimi azaltır, tasarrufu artırır. Tersinden açıklarsak yatırımcı da hane halkı da düşük faiz oranından borçlanmak ister ve haliyle bu da harcamaları artırır ve ekonomik büyümeyi iç talep yönünden de destekler. Yüksek faiz ise ekonomik büyüme için istenmeyen bir durumdur, netice de yatırımların azalması, harcamaların düşmesi ekonomi için olumsuzdur, ancak enflasyonun yaratacağı riskler daha fazla olacağı için fiyatlarda istikrar sağlanana kadar bu durum göze alınır. Yüksek faiz döneminde ülke para biriminin yeniden değer kazanması beklenir, ancak bu sadece para politikasıyla sağlanamayacağı için maliye politikasının da aynı şekilde sıkı olması gerekir.

Türkiye'de enflasyon Aralık 2020’de %14,60, gıda enflasyonu %20,61 ve çekirdek enflasyon ise %14,30’a yükseldi. TCMB’nin enflasyon hedefi orta vadede %5 olurken kısa vadede ise tek haneye düşürmek. Son enflasyon rakamları merkez bankasının sıkı para politikasına devam edeceğini gösteriyor. Bu politika içinde %17 olan faiz oranının bir miktar daha artırılması bekleniyor. Bu nedenle bu yılın özellikle ilk çeyreğindeki PPK toplantıları piyasalardaki fiyatlama için son derece önemli.

TCMB’nin ilk çeyrek PPK toplantısı takvimi; 21 Ocak, 18 Şubat ve 18 Mart.

Enflasyon rakamları ise her ayın 3’ünde saat 10.00’da açıklanıyor, bu tarihin hafta sonuna gelmesi durumunda ise takip edilen ilk işlem gününde açıklanıyor.

Özel Seri: Enflasyon nedir? Enflasyon ekonomiyi nasıl etkiler?
 

İlgili Makaleler

Özel Seri: Enflasyon nedir? Enflasyon ekonomiyi nasıl etkiler?

Yorum Ekle

Yorum Kuralları

Biz, yorumları kullanarak diğer kullanicilarla bağlantıya geçmeniz, perspektifinizi paylaşmanız ve  yazarlara ve diğer kullanıcılara sorular sormanızı amaçlıyoruz. Ancak, söylem düzeyini yüksek tutmak amacıyla oluşturduğumuz aşagıdaki kriterleri lütfen aklınızda tutunuz:

  • Söyleşiyi zenginleştirin
  • Odaklanın ve takipte olun. Sadece tartışılan konuyla ilgili bilgileri gönderin.
  • Saygılı olun. Negatif görüşler bile pozitif ve diplomatik çerçevede anlatılabilir.
  • Standart yazı stili kullanın. Noktalama, küçük ve büyük harf kullanin.
  • NOT: Spam ve/veya promosyon içeren mesajlar ve  yorum içindeki bağlantılar silinecektir.
  • Küfür, iftira ya da bir yazar veya başka bir kullanıcıya yönelik kişisel saldırılardan kaçının.
  • Yalnız Türkçe yorum yapabilirsiniz.

Spam veya suistimal edenler siteden silinecek ve yazar veya kullanıcı olarak Investing.com tarafından ileride bir kayittan men edilecektir.

Düşünceleriniz buraya yazın
 
Bu grafiği silmek istediğinize emin misiniz?
 
Gönder
Bu sayfada da paylaş:
 
Ekteki grafiği yeni bir grafikle değiştirmek istiyor musunuz?
1000
Yorum yapma yetkiniz olumsuz puanlama sebebiyle kısıtlanmıştır. Durumunuz moderatörlerimiz tarafından incelenecektir.
Lütfen tekrar yorum yapmadan önce bir dakika bekleyiniz.
Yorumunuz için teşekkür ederiz. Yorumunuz, yöneticilerimiz tarafından kontrol edildikten sonra onaylanacaktır. Bu sebeple yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.
Yorumlar (9)
Çirkin Kraliçe Demıroglu
Çirkin Kraliçe Demıroglu 10.01.2021 9:26
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Doları dizginlemek faizle bir yere kadar ve faizin de ters etkisini görmek gerek. Üretim ve macro reformlar gerekli
Ümit Yılmaz
Ümit Yılmaz 09.01.2021 18:07
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Teşekkürler çok güzel anlatmışsınız şuan ki yaşananlarda bu şekil ama piyasada bi güvensizlik mevcut sanki bu işin veya planın sonucu gelmeyecek gibi
Recep Uygur
Recep Uygur 09.01.2021 16:55
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Üretim olmadıkça faiz i değil 17 50 bile yapsan boştur DOLARI tutamazsınız faiz arttırmak yerine ithal gelen ürnlere ek gümrük vergisi ve iç piyasayı olmayan ürünü üretmeye teşvik etmek faizleri düşürüp ticareti ilerletip üreticinin ürettiği ürünü devlet alma garantisi yada pazarlamada gümrük muhafiyeti ve müşteri bulmada yardımcı olması bana daha makul geliyor her ülke faiz arttırsın dolar düşşün ÖYLE BİR DÜNYA YOK HALK UYANDI ARTIK KİMSE DÖVİZ BOZMUYOR ARTIK DÜŞTÜKÇE ALIYOR MERKEZ BANKASI BİLANÇOLARINA BAKILDIĞINDA ANLAŞILIR ZATEN TEK GERÇEK ÜRETİM ÜRETMEDİKÇE FAİZ DE ARJANTİN VENUZELLLA İRAN GİBİ BİR İŞE YARAMICAK SABIRLI YATIRIMCI DOLARCILARDIR DOLARIN 10 TL OLACAĞI GÜNLER DE GELECEK YATIRIM TAVYESİ DEĞİLDİR SADECE VATANDAŞ OLARAK FİKRİMDİR SAYGILAR
Mevlüt Öncel
Mevlüt Öncel 09.01.2021 16:47
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Emeğinize sağlık güzel makale olmuş çok tşk ederim devamını bekleriz 🙏🙏🙏
Osman Bulut
Osman Bulut 09.01.2021 16:42
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Çok güzel bir yazı, sade ve anlaşılır...
Umut Tanış
Umut Tanış 09.01.2021 16:33
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Türkiye istatistik kurumu pinpon topundan kış aylarında mayo bikini üzerinden enflasyon hesaplaması yaptığı sürece gerçek enflasyon rakamlarını göremeyiz
kashif maqbool
kashif maqbool 09.01.2021 16:19
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Herkesin anlayacağı sade bir makale.Dar gelirlinin harcama kalemleri üzerinden enflasyon hesaplaması yapılmalı.400 kalem onu ilgilendirmez.
Borsa Müşaviri
Borsa Müşaviri 09.01.2021 15:54
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Enflasyon ne mi ? Türkiye'de yaşayın A'dan Z'ye ne var ne yok öğreniyorsunuz. Benim gözümde en iyi iktisatçı asgari ücret ile ev geçindiren ana babadır. Gerisi fasa fiso...
Fatih Dalsiz
Fatih Dalsiz 09.01.2021 15:53
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
çok güzel anlatmış siniz teşekkürler
 
Bu grafiği silmek istediğinize emin misiniz?
 
Gönder
 
Ekteki grafiği yeni bir grafikle değiştirmek istiyor musunuz?
1000
Yorum yapma yetkiniz olumsuz puanlama sebebiyle kısıtlanmıştır. Durumunuz moderatörlerimiz tarafından incelenecektir.
Lütfen tekrar yorum yapmadan önce bir dakika bekleyiniz.
Yoruma Grafik Ekle
Engellemeyi Onayla

%USER_NAME% isimli kullanıcıyı engellemek istediğinize emin misiniz?

Bunu onayladıktan sonra %USER_NAME% isimli kullanıcı ile birbirinizin yorumlarını görmeyeceksiniz.

%USER_NAME% başarıyla Engelli Listesine eklendi

Bu kişinin engelini yeni kaldırdınız. Yeniden engellemek için 48 saat beklemeniz gerekmektedir.

Yorumu şikayet et

Yorum silinmeli, çünkü:

Yorum Şikayet Edildi

Teşekkürler!

Şikayetiniz yönetim ekibimize iletildi
Google ile Kayıt Ol
veya
E-posta ile Kayıt Ol