Son Dakika
Investing Pro 0
Siber Pazartesi Uzatılmış İNDİRİM: InvestingPro+ %60’ye Varan İNDİRİMLE TEKLİFİ KAÇIRMA

2022 Biterken Türkiye Ekonomisinin Görünümü

Yazar Mahfi EğilmezPiyasa Genel Bakış23.11.2022 12:07
tr.investing.com/analysis/2022-biterken-turkiye-ekonomisinin-gorunumu-200490084
2022 Biterken Türkiye Ekonomisinin Görünümü
Yazar Mahfi Eğilmez   |  23.11.2022 12:07
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu makale zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor
 
 
TRGV5...
-3,78%
Portföy'e Ekle/Kaldır
Takip listesine ekle
Pozisyon Ekle

Pozisyon başarıyla eklendi:

Lütfen varlık portföyünüze isim verin
 

Büyüme ve İstihdam

Türkiye, COVID-19 salgını sonrasında yükselen enflasyon eğilimi karşısında enflasyonu hedef alıp düşürmeye çalışan pek çok ekonominin tersine büyümeyi yüksek tutmayı ve istihdamı önce korumayı sonra da artırmayı hedef aldı. Para ve maliye politikalarını bu çerçeveyle uyumlu olacak şekilde oluşturdu: Faizleri düşürürken çeşitli vergilerde de indirimler yaptı, kamu harcamalarını artırdı, asgari ücreti ve devlet yardımlarını yükseltti. Bu ve benzeri politikalarla büyümeyi ilk yarıda yüzde 7,6 oranında, işsizlik oranını da yüzde 10 dolayında tutmayı başardı. Üçüncü çeyrekten başlayarak perakende satış hacmi verilerinden gözlemleyebildiğimiz şekliyle talepte canlılığın devam etmesine karşılık sanayi üretim endeksine baktığımızda sanayi üretiminde düşen bir tempo gözlemliyoruz. Bu çerçevede 2022 yılının yüzde 5 - 5,5 dolayında bir büyüme oranıyla tamamlanmasını bekliyoruz. Yüzde 7,6’dan yüzde 5 - 5,5’a düşüş, çok önemli bir gerilemeye yol açmayacağı için işsizlik oranında da büyük bir artış olmasını beklemiyoruz.

Büyüme ve İşsizlik
Büyüme ve İşsizlik

Grafik bize büyümenin belirli bir ortalamayı tutturduğu durumda işsizliğin de azaldığını gösteriyor. Ki Türk siyasetinin temel önceliği daima bu ikili olmuştur.
Enflasyon
Türk siyasetçisi öteden beri "büyüme mi enflasyon mu" ikilemini büyüme diye yanıtlamış, buna karşılık enflasyonla mücadele ediliyormuş izlenimi vermeye özen göstermiştir. Ekonomiyi canlı, büyümeyi yüksek tutabilmek için faiz indirimlerine girişen hükümetin, tersine söylemlerine karşılık, gerçekte enflasyondaki hızlı yükselişe pek de aldırmaması bunun kanıtıdır.
MB Faizi, Enflasyon
MB Faizi, Enflasyon

Grafik, Merkez Bankasının faizi indirmesiyle birlikte enflasyonda yaşanan yükselişi ortaya koyuyor. Buna karşılık büyüme yüksek kalmaya ve işsizlik de denetim aralığı içinde kalmaya devam ediyor.

Öte yandan 2021 Aralık ayından başlayarak 6 ay süreyle yüksek aylık enflasyonlar yaşandığı ve bunların yerine daha düşük aylık enflasyonlar gireceği için baz etkisi nedeniyle hızlı bir enflasyon düşüşü yaşanacak ve siyasal iktidar bunu ‘faizi düşürdükleri için enflasyon düşüyor’ şeklinde anlatacak.

Bütçe Dengesi

2001 krizinin temel nedenlerinden birisinin önceki yıllarda yaşanan yüksek bütçe açıkları ve bu açıkları finanse etmek için başvurulan yüksek borçlanmalar olduğu bilinen bir gerçektir. O nedenle kriz sonrasında bütçe açıklarının denetim altında tutulmasına özen gösterilmiştir.

Bütçe Açığı
Bütçe Açığı

2022 yılında 1,7 trilyon TL büyüklükle başlayan bütçenin yıl ortasında 2,8 trilyon TL’ye revize edilmesi 2023 yılı başlangıç bütçesinin de 4,4 trilyon TL olarak teklif edilmesi bütçenin de giderek denetim dışına çıktığını gösteriyor. 2023 bütçesi 2022 yılı başlangıç bütçesinin 2,5 katına eşit. Oysa TÜİK’in açıkladığı enflasyon yüzde 85 dolayında ve Orta Vadeli Programda gelecek yıl yüzde 25’e düşeceği tahmin ediliyor. Bütçe büyüklükleriyle enflasyon arasında ortaya çıkan fark yapılmış ve yapılacak olan seçim harcamalarının etkisidir.

Cari Denge

TL’nin dış değer kaybının çok yüksek olmasına karşılık dış ticaret dengesinin umulduğu gibi olmaması ilk bakışta sürpriz olarak görülebilir. Ocak - Eylül döneminde ihracat artışı yüzde 17 iken ithalat artışı yüzde 40,4 olmuş durumda. Aynı dönemde TL’nin dolar karşısındaki değer kaybı yüzde 25’in üzerinde olduğu halde ithalatın düşmeyip, ihracattan çok daha fazla artması Türkiye ekonomisi açısından önemli bir sorun oluşturuyor.

Bu ilginç gelişmenin önemli nedenlerinden birisi Türkiye’nin ihraç ürünlerinin ağırlıklı olarak talep / fiyat esnekliği yüksek mallardan oluşmasına karşılık ithal ettiği malların talep / katı mallara dayanmasıdır.

Cari Açık
Cari Açık

2022 yılı cari açığın yüzde 4’ün üzerine çıkacağı bir yıl olarak tamamlanacak gibi görünüyor.

Rezervler

Bugün itibarıyla ciddi sorunlarımızdan birisi TCMB’nin resmi rezervlerinin düzeyi. Brüt rezervler yüksek görünüyor olsa da işin aslı tam olarak öyle değil.

Tablodan görüleceği gibi brüt rezervler 114,2 milyar doların üzerinde olsa da bu rezervlerin içinde yer alıp da bankalara ait olan (bir anlamda ödünç duran) rezervler düşüldüğünde net rezervler 13,3 milyar dolara düşüyor. Net rezervlerden swap işlemleriyle elde edilmiş tutarları da düşersek (swaplar hariç) net rezervler – 58,7 milyar dolara düşüyor.

Bir de brüt rezervlerin yeterliliğini ölçen Guidotti – Greenspan Kuralına bakalım.

TCMB Rezervlerinin Yeterliliği = TCMB Brüt Rezervleri - Ülkenin Vadesine 1 Yıldan Az Kalmış Olan Döviz Yükümlülükleri

TCMB Brüt Rezervleri: 114,2 milyar dolar

Ülkenin Vadesine 1 Yıldan Az Kalmış Olan Döviz Yükümlülükleri: 185,8 milyar dolar

TCMB Rezervlerinin Yeterliliği = 114,2 – 185,8 = -71,6 milyar dolar.

Buna göre ülkenin brüt döviz rezervleri ülkenin vadesine 1 yıldan az süre kalmış borçlarını karşılayamıyor.

Ekonominin Risk Puanları

Bir ekonominin risklerini ölçmenin iki yolu var: (1) Kredi derecelendirme kuruluşlarının notları, (2) CDS primi (bir çeşit alacak sigortası primi.)

Önde gelen üç kredi kuruluşunun Türkiye için verdikleri kredi derecelendirme notları şöyle: (1) Standard and Poor’s (B durağan, aşırı riskli), Moody’s (B3 durağan, aşırı riskli), Fitch (B negatif, aşırı riskli.)

CDS primi 610 baz puan. 300 baz puanın üzeri aşırı riskli olarak kabul ediliyor. Gelişmekte olan ülkelerin risk ortalaması yaklaşık 225 puan olduğuna göre Türkiye içinde bulunduğu gruba göre neredeyse üç kat daha riskli bir ekonomi olarak kabul ediliyor.

2023’e Ne Devrediliyor?

Ekonomi açısından 2022 yılından 2023 yılına devredilenleri şöylece özetleyebiliriz: (1) Daha çok tüketime dayalı olsa da dünya ortalamasına göre yüksek bir büyüme oranı. (2) Baz etkisiyle yılın ilk yarısında hızla gerileyecek olsa da seçim sonrasında aynı hızla yükselecek bir enflasyon oranı. (3) Denetimden çıkmaya yatkın bir bütçe yapısı. (4) Üretimin ithalata bağımlı yapısı nedeniyle kur artışına karşılık düşürülemeyen bir cari denge. (5) Eksi rezervler. (6) Son derecede yüksek risklere sahip bir ekonomik yapı.

Türkiye’nin, temel çözümlere girişmek yerine sürekli geçici çözümlere dayalı mucize bekleyişleri tercih eden siyasal geleneği dikkate alındığında 2023 yılının da kayıp bir yıl olacağını tahmin etmemiz zor olmasa gerek.

Orijinal Makale

2022 Biterken Türkiye Ekonomisinin Görünümü
 

İlgili Makaleler

2022 Biterken Türkiye Ekonomisinin Görünümü

Yorum Ekle

Yorum Kuralları

Yorumları kullanarak diğer kullanıcılarla bağlantıya geçebilir, görüşlerinizi paylaşabilir, yazarlara ve diğer kullanıcılara sorular sorabilirsiniz. Ancak, söylem düzeyini yüksek tutmak amacıyla oluşturduğumuz aşağıdaki kriterlere lütfen uyunuz:

  • Söyleşiyi zenginleştirin.
  • Bağlamı koruyun. Sadece tartışılan konuyla ilgili bilgileri gönderin.
  • Saygılı olun. Eleştirel görüşler, pozitif ve diplomatik bir üslupla anlatılabilir.
  • Standart yazı stili kullanın. Noktalama, küçük ve büyük harf kullanın, imla kurallarına uyun.
  • Spam veya reklam mesajı atmak yasaktır.
  • Küfür, argo kullanımı yasaktır.
  • Sadece Türkçe yorum yapabilirsiniz.

Spam mesajlar yazan, argo/küfür kullanan ve forumu suistimal eden kullanıcıların hesapları süresiz olarak kapatılacaktır.

Düşünceleriniz buraya yazın
 
Bu grafiği silmek istediğinize emin misiniz?
 
Gönder
Bu sayfada da paylaş:
 
Ekteki grafiği yeni bir grafikle değiştirmek istiyor musunuz?
1000
Yorum yapma yetkiniz olumsuz puanlama sebebiyle kısıtlanmıştır. Durumunuz moderatörlerimiz tarafından incelenecektir.
Lütfen tekrar yorum yapmadan önce bir dakika bekleyiniz.
Yorumunuz için teşekkür ederiz. Yorumunuz, yöneticilerimiz tarafından kontrol edildikten sonra onaylanacaktır. Bu sebeple yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.
Yorumlar (16)
Cavit Gönen
Cavit Gönen 28.11.2022 23:11
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Teşekkürler Hocam
suat kuyumcu
suat kuyumcu 28.11.2022 16:05
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
teşekkürler
Mehnet Aydın
Mehnet Aydın 24.11.2022 9:45
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
yazık ki ne yazık yazık ekonominin durumunu görmeyen gözlerin bile anlayacağı şekilde anlatmışsınız. teşekkürler
Tahsin Sezer
Tahsin Sezer 23.11.2022 22:08
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Bana bir ülkenin çöküşün resmini yapabilir misin? diye sorsalar Mahfi Beyin objektif analizlerle dolu tablolarını gösteririm.
Serra Clkblk
Serra Clkblk 23.11.2022 19:33
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
rezillik bir ülke bu kadar batırılmamış tı  elde var sıfır  osmanlı torunuyuz derler  osmanlıdan daha çok borçlandılar
ALİ RIZA Nam
ALİ RIZA Nam 23.11.2022 18:31
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
adamın cebinde parası yok, sıkışmış tuvalete verecek para bulamıyor ve altına yapıyor...birileride çıkıp altına yapanı savunuyor, gülermin ağlarmin, resmen komedi
Hasan Kahraman
Hasan Kahraman 23.11.2022 18:09
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Hükümetin kendi verileriyle çok net ve açık bir durum tespiti. Teşekkürler.
Muhalif Borsa Müşaviri
Muhalif Borsa Müşaviri 23.11.2022 17:54
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Deneme yanılma yoluyla yönetilen ekonomi bu kadar olur. İpin ucu kaçtı, halk fakirleşti, alım gücü yerlerde geziyor. Keza kişi başına düşen milli gelir de azaldı.. Gel de çık işin içinden.. Trol ordusuna verilerle bile anlatsan ikna edemezsin. Umarım 2023 Haziran seçimleri milat olur..Bu ülkenin mevcut iktidardan acilen kurtulması gerekiyor... Zira artık bu iktidar miladını doldurmuştur...
Orhan Özturan
Orhanent 23.11.2022 17:46
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Somut Çözüm önerisi olmayan bir durum özeti.
Muhalif Borsa Müşaviri
Muhalif Borsa Müşaviri 23.11.2022 17:46
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Okuduğunu anlamakta zorluk çektiğini bu kadar belli etme. Ekonomik verilerin başını GÜVEN çeker. Güven olmayan bir ülkeye yabancı sermaye girişi olmaz.. Bununla beraber BAĞIMSIZ BİR MERKEZ BANKASI yapısı gerekiyor... Kısacası sizin gibilerle ilerlemek çok zor.. Önce sizin zihniyetinizi defetmek gerek bu ülkeden...
Emin Bozkurt
Emin Bozkurt 23.11.2022 17:46
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
tamam işte senin yorumunda da makaledede çözüm zaten açık. DEĞİŞİM. Yalnız seçimden sonra gelen yeni yönetim enkaz devralacak ve altından kalkamazsa bu enkazın mevcut yönetim bakın beceremediler deyip tekrar geri gelmenin planlarını yapıyordur. kısacası amaç hiç halkın refahı olmadı nasıl gemimi yürütürüm oldu hep.
faruk öztürk
faruk öztürk 23.11.2022 17:34
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
senin gibi ünlü bir ekonomi uzmanınında tek ekonomi silahı faiz. başka hiç bir alternatifiniz yok. bu kadar oku oku oku tek öğrendiğin faiz.
Bünyamin Gündüz
Bünyamin Gündüz 23.11.2022 17:34
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
yazık kafana
Tn
Tn 23.11.2022 17:34
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Harbiden haklisin
Burhan Kaya
Burhan Kaya 23.11.2022 17:34
Kaydedildi. Kayıtlı Öğeler Kısmını İncele
Bu yorum zaten Kayıtlı Öğeler arasında bulunuyor.
Bizim ülkenin cumhurbaskanları basbakanları bakanları milletvekilleri çocuklarıdünyanın en iyi ülkelerinin en iyi üniversitelerinde okuyor bu okullar üniversiteler diyor ki faiz arttırmadan enflasyon düşmez şimdi bosuna mı göndermişler bizim derebeyler bu çocuklaırnı bu dış güçlerin okullarına
 
Bu grafiği silmek istediğinize emin misiniz?
 
Gönder
 
Ekteki grafiği yeni bir grafikle değiştirmek istiyor musunuz?
1000
Yorum yapma yetkiniz olumsuz puanlama sebebiyle kısıtlanmıştır. Durumunuz moderatörlerimiz tarafından incelenecektir.
Lütfen tekrar yorum yapmadan önce bir dakika bekleyiniz.
Yoruma Grafik Ekle
Engellemeyi Onayla

%USER_NAME% isimli kullanıcıyı engellemek istediğinize emin misiniz?

Bunu onayladıktan sonra %USER_NAME% isimli kullanıcı ile birbirinizin yorumlarını görmeyeceksiniz.

%USER_NAME% başarıyla Engelli Listesine eklendi

Bu kişinin engelini yeni kaldırdınız. Yeniden engellemek için 48 saat beklemeniz gerekmektedir.

Yorumu şikayet et

Yorum silinmeli, çünkü:

Yorum Şikayet Edildi

Teşekkürler!

Şikayetiniz yönetim ekibimize iletildi
Google ile Kayıt Ol
veya
E-posta ile Kayıt Ol